Güncel Bilgi Notu: GEBELİK VE EMZİRME DÖNEMİNDE COVID -19 ENFEKSİYONU

GEBELİK VE EMZİRME DÖNEMİNDE COVID -19 (YENİ KORONAVİRÜS) ENFEKSİYONU

ÖNEMLİ NOT: Hastalık çok yeni olduğundan, ilgili bilgiler sürekli yenilenmekte, hatta değişmektedir. Bu nedenle, son karara varmadan önce en yeni bilgiye ulaşılması çok önemlidir.

Her gebelik, % 3-5 oranında doğum kusurlu bebek sahibi olma olasılığı ile başlar. Bu yazıda, gebelik sırasında COVID-19 maruziyetinin bu riski artırıp artırmayacağı hakkında bilgi verilmektedir. Ancak, bu bilgiler hekim veya eczacınızın tedavi ile ilgili önerilerinin yerine geçemez.

COVID 19 nedir?

COVID-19, Coronavirus denen bir aileye mensup bir virüs tarafından oluşturulan bir solunum hastalığı olup, SARS-CoV-2 diye de adlandırılmıştır. 

En sık rastlanılan belirtileri nelerdir?

Ateş, öksürük ve nefes darlığı en sık rastlanılan belirtiler olmakla birlikte, bazen kas ağrısı, bitkinlik, burun tıkanıklığı, mide-bağırsak yakınmaları, tat ve koku bozuklukları da  gelişebilir. Bazı hastalarda hiç belirti gelişmeyebilir veya çok hafif belirtiler gözlenebilir. Daha ağır olgular pnömoni (zatürre), solunum, böbrek ve / veya karaciğer yetmezliği ve ölüme kadar ilerleyebilir.

Hastalık nasıl bulaşır?

COVID-19 etkeni olan virüs, kişilerin yakın teması ile kolayca bulaşır. Enfekte bir kişi öksürür veya aksırdığında virüs yakında bulunan diğer insanlara yayılabilir. 

Kişisel korunma nasıl olur?

En iyi korunma,  solunumla ilgili belirtiler gösteren (özellikle öksüren) kişilerden uzak durmak, su ve sabunla (bu mümkün olmadığında yüzde 60’dan fazla alkol içeren bir dezenfektanla) sık sık elleri yıkamak, ellerle ağız, burun ve gözlere temastan kaçınmak, odaları sık sık havalandırmak ve dokunulan yüzeyleri (masa, sıra, kapı kolları, elektrik düğmeleri, telefon, bilgisayar vb.) sık sık temizlemek veya (seyreltilmiş çamaşır suyu ya da alkol içeren çözeltilerle) dezenfekte etmekle sağlanabilir. Ayrıca sağlıklı bir gebelik ve bağışıklığı yüksek tutabilmek amacıyla günde en az 2 litre su içmek ve dengeli beslenmek de çok önemlidir.

Toplu taşıma araçlarının olabildiğince kullanılmaması, çok gerekli ise kalabalık olmayan saatlerin tercih edilmesi, tüm kişilerle 1-2 m’lik fiziksel uzaklığın korunması, kapalı ve özellikle iyi havalandırılmayan ortamlardan kaçınılması gerekir. Evde ıslak mendil, termometre ve doğum hekiminin izin vereceği ateş düşürücü ilaçların bulundurulması iyi olur. Ayrıca, gebelerin fiziksel ve ruhsal sağlığını koruması ve fiziksel olarak aktif olması önem taşımaktadır.

Tüm bireyler için olduğu gibi gebeler için de evden çıkılmaması gereken dönemde toplumsal birlikteliklere katılmamak, zorunlu olmadıkça sağlık kurumlarına gitmemek, birkaç haftalık yiyecek -  içeceği ve temizlik malzemelerini yeterli miktarda sağlamak ve panikle gereksiz alış veriş için sokağa çıkmamak önerilmektedir.

Gebelerin COVID-19’a yakalanma riski diğer insanlardan daha fazla mıdır ?

Hayır; gebelerin COVID-19’a yakalanma riski benzer yaştaki diğer erişkinlerden daha fazla değildir.

Gebelere COVID-19 testi yapılabilir mi?

Ateş, öksürük, nefes darlığı varsa derhal hekimle bağlantı kurulmalıdır.

Gebelerin ek bir korunma yolu var mıdır?

Gebeler, herkes için geçerli olan korunma yöntemlerini sıkı bir şekilde uygulamalı, ayrıca virusun yayılma döneminde olabildiğince evde kalmalı, diğer insanlarla temastan kaçınmalı, başka şehir ve/veya ülkelere yolculuk etmemelidir.

COVID-19 hastalığı gebe kalmayı zorlaştırır mı?

Bu konuda henüz herhangi bir çalışma yapılmamıştır.

COVID-19 hastalığı düşük riskini artırır mı?

Bu konuda henüz herhangi bir çalışma yapılmamıştır. Ancak, her gebelikte düşük riski olduğu unutulmamalıdır.

İlk trimester (üç ay) içinde COVID-19’a yakalanmak doğumsal kusur olasılığını artırır mı? 

Henüz gebelerde COVID-19 enfeksiyonu ile doğum kusurları arasındaki ilişkiyi araştıran bir çalışma bulunmamaktadır. Ancak, ilk trimesterde yüksek ateşin bazı doğum kusurlarını artırabildiği bilinmektedir. Bu nedenle, gebe iken veya COVID-19 ya da başka herhangi bir hastalık geçirir ve yüksek ateşle karşılaşılırsa ateşin en güvenli şekilde nasıl düşürüleceği konusunda derhal hekime danışılmalıdır. 

İkinci veya üçüncü trimesterde (4. Ay ile doğum arasındaki süre) COVID-19’a yakalanmak diğer gebelik komplikasyonlarına yol açar mı?

Konuya ilişkin yeterli çalışma bulunmamaktadır. Grip ve SARS (ağır akut solunum sendromu) gibi diğer solunum hastalıklarından elde edilen deneyimler, gebelerin solunum sorunları varsa komplikasyon gelişmesi riskinin artabileceğini düşündürmektedir; bu nedenle belirtilerin derhal giderilmesi çok önem kazanmaktadır. Gebelik döneminde herhangi bir hastalığa bağlı ağır belirtiler veya komplikasyonlar doğumun erkene alınmasını gerektirebilir. Ancak, miyadından (37 haftadan) önce doğumun bebeklerde bazı sağlık sorunlarına neden olabileceği de dikkate alınmalıdır.

İkinci ve 3. Trimesterde COVID-19 belirtileriyle hastaneye kaldırılan kadınlarla ilgili raporlarda erken doğumdan söz edilmektedir, ancak bu durumun enfeksiyona mı başka nedenlere mi bağlı olduğu henüz kesinleşmemiştir. Doğum sırasında COVID-19 hastası olan kadınların doğurduğu bebeklerle ilgili az sayıdaki raporda yeni doğanların çoğunda hastalığa ilişkin kanıt bulunmadığı bildirilmiş ise de bir raporda 3 yeni doğanda, doğumdan hemen sonraki COVID-19 testinin pozitif çıktığı ve hastalığın belirtilerinin var olduğu bildirilmiştir. Her ne kadar bu rapor virusun gebelik sırasında anneden bebeğe geçebileceğini düşündürmekteyse de kesin kanıya varabilmek için daha fazla bilgiye gerek vardır. 

Gebelik döneminde COVID-19’a yakalanmış olmak, bebeğin davranışlarında ve zihinsel yeteneklerinde uzun süreli sorunlara yol açar mı?

Bu konuda henüz yeterli bilgi bulunmamaktadır.

Gebe bir sağlık çalışanıyım. Kendimi COVID-19’dan koruyabilmek için ne gibi önlemler almalıyım?

Tanısı koyulmuş veya kuşkulu COVID-19 hastası ile doğrudan temas etmenizden önce işvereninizin / amirinizin gebe olduğunuzu bilmesi gerekir. Mümkünse, bu tür hastalarla temasınızın sınırlanması sağlanmalıdır. Bu durum özellikle, entübasyon gibi hastanın solunumuyla ilgili damlacıklara temas olasılığının daha fazla olduğu işlemler için çok önemlidir.

COVID-19 hastası iken emzirebilir miyim ?

Emzirmek, bebekleri enfeksiyonlara karşı koruyucu olduğundan, annelere grip gibi bazı enfeksiyonlarda bile emzirmeye devam etmeleri önerilmektedir. COVID-19’a yakalanıldığında emzirmeye etkisi hakkında bilgiler çok yetersiz olmakla birlikte, şimdiye kadar elde edilen az sayıdaki anne sütü örneklerinde virus saptanmamıştır. COVID-19 hastası olan emzikli kadınlar genel hijyen kurallarına çok dikkat etmek suretiyle bebeklerini hastalığa karşı koruyabilirler. Bu amaçla ellerini bebeğe dokunmadan önce ve sonra su ve sabunla yıkamak, emzirme sırasında maske kullanmak gerekir. Ayrıca, hastalığı nedeniyle bebekten ayrı ortamlarda kalması gerekiyorsa, annenin sütünü pompa ile çekip başka birisinin bebeği beslemesi de düşünülebilir.

 

YARARLANILAN KAYNAKLAR

Organisation of Teratogenity Information Services (OTIS): COVID-19, 28 March 2020, https://mothertobaby.org/fact-sheets/covid-19/, erişim tarihi 2 Nisan 2020

World Health Organization: COVID-19: Pregnancy & breastfeeding, Updated 31 March 2020,

https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public, erişim tarihi 2 Nisan 2020

Royal College of Obstetricians and Gynaecologists: Coronavirus infection and pregnancy, https://www.rcog.org.uk/en/guidelines-research-services/guidelines/coronavirus-pregnancy/covid-19-virus-infection-and-pregnancy/, erişim tarihi 28 Mart 2020

European Centre for Disease Prevention and Control: Leaflet: information on COVID-19 for pregnant women, March 12, 2020,

https://www.ecdc.europa.eu/sites/default/files/documents/Leaflet-Covid-19_pregnant-women.pdf, erişim tarihi 28 Mart 2020

 

Düzenleme tarihi: 2 Nisan 2020

 

İlaçlar ve kimyasal maddeler hakkında daha ayrıntılı bilgi ve diğer sorularınız için  

Hacettepe İlaç ve Zehir Bilgi Birimi-Teratojenite Danışma Hizmetleri’ne danışabilirsiniz.

Hacettepe İlaç ve Zehir Bilgi Birimi (HİZBİB)
+90 312- 311 89 40 -  305 21 33 - 305 21 34 /  hizbib@hacettepe.edu.tr